Propaganda, Devlet organları veya bireyleri tarafından, insanların davranışlarını belirli bir şekilde etkilemeyi ve manipüle etmeyi amaçlayan önceden tanımlanmış bir iletişim yöntemi olarak tanımlanabilir. Etkileme ve manipülasyon unsuru kavramın merkezindedir ve onu salt olgusal bilgilerden ayırır. Bununla birlikte propaganda kavramı, uluslararası hukuk perspektifinden görece belirsizdir, çünkü propaganda bütünüyle uluslararası hukuk tarafından düzenlenmemektedir.
Propaganda kelimesi, Latince kökenli bir kelimedir. Latincede yeni fidanlar dikmek anlamına gelen propagare kelimesinden türetilen propaganda, belirli duygu ve düşüncelerin hedef grubunun bilincini ya da bilinçaltını etkilemek için hazırlanmış uygun araç ve tekniklerle guruba empoze edilmesidir. Günümüzde başta siyaset olmak üzere pek çok alanda yapılan propaganda faaliyetleri, kendi içinde kara propaganda, gri propaganda gibi çeşitlere ayrılmaktadır.
Kara Propaganda Nedir?
Kara propaganda kavramı, özellikle siyasi literatürde en çok konuşulan konulardan biridir. Çünkü propagandanın amacı, belirli fikirlerin başkaları tarafından öğrenilip benimsenmesini sağlamaktır. Bir gruba empoze edilmesi istenen bilgilerin, o grupta yer alan her bir kişi tarafından kabul edilmesini sağlamak propaganda faaliyetlerinin yegane hedefidir. Bu sayede empoze edilmek istenen fikri benimseyen kişiler, fikrin amaçları doğrultusunda aktif bir çalışma içine girerek hedeflerin gerçekleştirilmesine fayda sağlayacaklardır.
Kara propaganda, bir fikrin topluma ya da belirli gruba empoze edilmesi için bütün etik değerlerin dışına çıkılmasıdır. Ya da çirkin denilebilecek yöntemlere başvurulması anlamına gelmektedir. Tarihte propagandanın önemini en iyi kavrayan devlet adamlarından biri olarak Adolf Hitler örnek gösterilmektedir.
Nitekim Hitler’in propaganda hakkında önemli bir sözü de bulunmaktadır: “Propaganda sayesinde iktidarı elimizde tuttuk, yine onun sayesinde dünyayı fethedeceğiz.” Bu noktadan bakıldığında propaganda faaliyetlerinde hedeflenen kitle, toplumdaki aydın kesim değildir. Bu yüzden propaganda, toplumdaki “ortalama insanı hedef alıp onu ikna etmeye, onun bazı fikirleri benimsemesine yönelik çalışmalardan oluşmaktadır.
Gri Propaganda Nedir?
Gri propaganda çeşidi de propaganda kavramıyla ortaya çıkmış olan, hedeflenen kitleye fikir ya da duygu empoze etme çalışmalarından biridir. İçinde bulunduğumuz yüzyılın sonlarına doğru, propaganda faaliyetleri türdeş toplumlar oluşturmak ve düşman ülkeleri psikolojik açıdan çökertebilmek amacıyla kullanılan bir araç haline gelmiştir.
Gri propaganda faaliyetleri fikir, düşünce ve duyguların toplumdaki ortalama insan tarafından benimsenmesi için etik değerlerin ve ahlaki normların dışına çıkılmadan yapılan propaganda faaliyetlerini kapsamaktadır.
Günümüzde propaganda faaliyetleri, çıkarları çatışan güçlerin bir birini psikolojik olarak çökertebilmek amacıyla da kullandıkları bir araçtır.
Bilimsel anlamda sağlam temelleri bulunan propaganda çalışmaları, yeni gelişmekte olan psikoloji biliminin ışığında önemli bir araştırma konusu olarak da önem taşımaktadır. Bilimsel yöntemler ve araçlar uygulanarak, toplumları etkilemek amacıyla tercih edilen propaganda çalışmaları, kitle iletişim araçlarını kullanan devletlerin de önemli bir milli güç unsuru olarak görülmektedir.
Propaganda Serbestliği
Propaganda serbestliği hakkı, hukuki açıdan önem taşıyan bir kavramdır. Bir siyasi partinin ya da oluşumun serbest bir şekilde propaganda yapabilmesi için tanınan bir özgürlüktür. İnsanın aklından çok ruhuna ve manevi yönlerine hitap eden propaganda, birey olarak insan yerine kitle içindeki insanı hedef almaktadır.
Çünkü kitle yani bir grup içindeki insan bireysel anlamdaki insana kıyasla daha kolay ikna edilebilir bir ruh yapısına sahiptir. Bu yüzden propaganda çalışmalarında kitleler halinde hareket eden insanları manevi ve duygusal yönden etki altına almak esas amaçlardan biridir.
Propaganda ve Siyasi Seçim Yasağı Propaganda ve seçim yasakları, ülkemizde Yüksek Seçim Kurulu tarafından belirlenmiş olan seçim takvimi içinde yer alan bir kavramdır. Bu takvime göre, seçimlerden önce siyasi partilere ve parti yetkililerine tanınan Propaganda serbestliği ile bir kısım seçim yasakları belirlenen tarihte başlamaktadır. Bu tarihten sonra kişilerin ya da parti üyelerinin herhangi bir şekilde propaganda yapması hukuken yasal değildir.
