Son güncelleme: Ekim 2026
Kısa cevap: GBT, uygulamada “Genel Bilgi Toplama” (halk arasında “Genel Bilgi Tarama”) olarak bilinen ve polisin kimlik kontrolü sırasında kişinin kayıtlarını sorguladığı bilgi sistemine verilen addır. Polis, GBT sorgusuyla özellikle kişi hakkında yakalama emri veya zorla getirme kararı olup olmadığını kontrol eder. GBT, kanunda tanımlanmış bir terim değildir ve adli sicil (sabıka) kaydıyla aynı şey değildir. Polisin kişileri durdurma ve kimlik sorma yetkisi Polis Vazife ve Salahiyet Kanunu’nun 4/A maddesine dayanır.
GBT Ne Demek? GBT Açılımı
GBT kısaltması uygulamada “Genel Bilgi Toplama” veya “Genel Bilgi Tarama” şeklinde açılır. Kolluk görevlileri; yol kontrolü, trafik denetimi veya bir olay yerinde kişilerin kimlik bilgilerini bu sistem üzerinden sorgular. “GBT yapmak” veya “GBT’ye bakmak” ifadeleri, polisin kimlik bilgileri üzerinden kişinin kayıtlarını kontrol etmesi anlamında kullanılır.
GBT’nin içeriği ve hangi kayıtların görüneceği kanunda tek tek sayılmamıştır. Bu nedenle internette dolaşan “GBT’de şunlar kesin görünür” şeklindeki listelere temkinli yaklaşmak gerekir. Kanunla doğrudan bağlantılı olan ve uygulamada en önemli sonuç doğuran kayıt, kişi hakkında yakalama emri veya zorla getirme kararı bulunup bulunmadığıdır (PVSK m. 4/A-c).
GBT ile Adli Sicil Kaydı Arasındaki Fark
- Adli sicil kaydı: Kişi hakkında verilmiş ve kesinleşmiş mahkûmiyet hükümlerinin kaydıdır; Adalet Bakanlığınca tutulur ve 5352 sayılı Adli Sicil Kanunu ile düzenlenir. Kişi kendi kaydını e-Devlet üzerinden alabilir. Ayrıntılar için Adli Sicil Kaydı yazımıza bakabilirsiniz.
- GBT: Kolluğun görev sırasında kullandığı sorgulama sistemidir. Amacı, kişinin aranıp aranmadığını ve kimliğini tespit etmektir.
Bu nedenle e-Devlet’ten alınan “adli sicil kaydı yoktur” belgesi, GBT sorgusunda bir kayıt çıkmayacağı anlamına gelmez. Örneğin henüz kesinleşmiş bir mahkûmiyet olmasa bile, ifadeye gitmeyen bir şüpheli hakkında verilmiş yakalama emri polis sorgusunda karşınıza çıkabilir.
Polis Hangi Durumlarda Durdurup GBT Yapabilir?
Polis, kişileri ve araçları şu amaçlarla durdurabilir (PVSK m. 4/A):
- Bir suç veya kabahatin işlenmesini önlemek,
- Suç işlendikten sonra kaçan faillerin yakalanmasını sağlamak, suç veya kabahat faillerinin kimliklerini tespit etmek,
- Hakkında yakalama emri ya da zorla getirme kararı verilmiş kişileri tespit etmek,
- Kişilerin hayatı, vücut bütünlüğü veya malvarlığı ya da topluma yönelik mevcut veya muhtemel bir tehlikeyi önlemek.
Durdurma için polisin tecrübesine ve içinde bulunulan durumdan edindiği izlenime dayanan makul bir sebep bulunmalıdır; süreklilik arz edecek, keyfi şekilde durdurma yapılamaz. Polis durdurduğu kişiye durdurma sebebini bildirir, sebeple ilgili sorular sorabilir ve kimliğini veya bulundurulması gereken diğer belgeleri isteyebilir. Durdurma süresi, işlemin gerçekleştirilmesi için zorunlu olan süreden fazla olamaz ve sebep ortadan kalkınca kişinin ayrılmasına izin verilir (PVSK m. 4/A).
GBT’de Yakalama Kararı Çıkarsa Ne Olur?
Soruşturma evresinde çağrı üzerine gelmeyen veya çağrı yapılamayan şüpheli hakkında, Cumhuriyet savcısının istemi üzerine sulh ceza hâkimi tarafından yakalama emri düzenlenebilir (CMK m. 98/1). Kovuşturma evresinde kaçak sanık hakkında da mahkeme yakalama emri düzenleyebilir (CMK m. 98/3). Uygulamada pek çok kişi, adres değişikliği nedeniyle tebligatı almadığı ve ifadeye gitmediği için hakkında yakalama emri olduğunu ilk kez bir GBT kontrolünde öğrenir.
Hâkim veya mahkeme tarafından verilen yakalama emri üzerine yakalanan kişi, en geç yirmi dört saat içinde yetkili hâkim veya mahkeme önüne çıkarılır (CMK m. 94/1). Hakkınızda yakalama emri olduğunu öğrendiyseniz, bir avukatla birlikte Cumhuriyet başsavcılığına veya ilgili mahkemeye kendiliğinden başvurmanız, sürecin kontrollü ilerlemesi açısından genellikle daha uygundur. Gözaltı sürecindeki haklarınız için Gözaltına Alındım, İlk 24 Saatte Ne Yapmalıyım? yazımıza bakabilirsiniz.
Kimlik Vermemek veya GBT’den Kaçmak Suç mu?
Görevle bağlantılı olarak sorulması hâlinde kamu görevlisine kimliği veya adresiyle ilgili bilgi vermekten kaçınmak ya da gerçeğe aykırı beyanda bulunmak bir kabahattir ve idari para cezası gerektirir (Kabahatler Kanunu m. 40/1). Bu cezanın miktarı her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir.
Belgesinin bulunmaması, açıklamada bulunmaktan kaçınması veya gerçeğe aykırı beyanda bulunması nedeniyle kimliği belirlenemeyen kişi tutularak durum derhâl Cumhuriyet savcısına bildirilir; bu kişi kimliği açık bir şekilde anlaşılıncaya kadar gözaltına alınabilir (PVSK m. 4/A; Kabahatler Kanunu m. 40/2). Polise karşı cebir veya tehdit kullanılması ise ayrıca suç oluşturabilir. Bu nedenle kimlik kontrolünde sakin kalmak, kimliğinizi göstermek ve itirazınız varsa bunu daha sonra hukuki yollarla dile getirmek en doğru yoldur.
Ehliyet GBT’si Nedir?
“Ehliyet GBT’si”, trafik denetimlerinde polisin sürücünün kimlik ve sürücü belgesi bilgilerini sorgulamasına verilen addır. Bu sorguda sürücü belgesinin geçerli olup olmadığı ve sürücü hakkında yakalama emri bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Taksirli bir trafik suçu nedeniyle mahkemece sürücü belgesinin geri alınmasına karar verilmişse (TCK m. 53/6), bu süre içinde araç kullanılması ayrıca sorun doğurur.
Sık Sorulan Sorular
e-Devlet’ten GBT sorgulaması yapılabilir mi?
e-Devlet’ten alınabilen adli sicil kaydı belgesi, polisin GBT sorgusuyla aynı şey değildir ve aynı bilgileri içermez. Hakkınızda devam eden bir soruşturma veya yakalama emri olup olmadığını öğrenmek istiyorsanız, bir avukat aracılığıyla ilgili dosyaların incelenmesi daha sağlıklı sonuç verir.
Başkasının GBT’sini sorgulayabilir miyim?
Hayır. GBT, kolluğun görev sırasında kullandığı bir sistemdir ve kişisel veri içerir. Bu tür kayıtlara yetkisiz erişim veya kişisel verilerin hukuka aykırı olarak ele geçirilmesi ve yayılması suç oluşturabilir (TCK m. 136). Ayrıntılar için KVKK ve kişisel veri suçları sayfamıza bakabilirsiniz.
GBT’de temiz çıkmak sabıkam yok demek mi?
Tam olarak değil. GBT’de bir aranma kaydı çıkmaması, hakkınızda yakalama emri olmadığını gösterebilir; ancak adli sicil durumunuzu öğrenmenin resmî yolu adli sicil kaydı belgesidir.
Bir GBT kontrolünde hakkınızda yakalama emri olduğunu öğrendiyseniz veya bir soruşturma nedeniyle ifadeye çağrıldıysanız Av. Bedir Yeniay ile 0532 469 67 24 numaralı telefondan veya WhatsApp üzerinden iletişime geçebilirsiniz.
Ceza soruşturması veya kovuşturmasıyla ilgili hukuki destek için Kocaeli ceza avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Hakkınızda bir ceza davası mı var? Dosyanızın açılıp açılmadığını e-Devlet ve UYAP üzerinden öğrenebilirsiniz. Duruşma tarihiniz belliyse duruşmadan önce yapılması gerekenlere, dosyanızda baro tarafından görevlendirilen bir avukat varsa kendi avukatınızı seçme hakkınıza göz atabilirsiniz.
Not: Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.



