Son güncelleme: Ekim 2026
Kısa cevap: Mahsup, Arapça kökenli bir kelimedir ve Türk Dil Kurumu sözlüğüne göre “hesap edilmiş, hesaba geçirilmiş” anlamına gelir. “Mahsup etmek”, bir tutarı başka bir tutardan düşmek veya hesaba saymak demektir; “mahsup edilen” ise bu şekilde düşülen tutardır. Ceza hukukunda mahsup, hüküm kesinleşmeden önce gözaltında, tutuklulukta veya benzeri bir özgürlük kısıtlamasında geçen sürelerin verilen cezadan indirilmesidir (TCK m. 63).
Mahsup Ne Demek? (Kelime anlamı)
Mahsup, Türkçeye Arapçadaki maḥsūb kelimesinden geçmiştir ve “hesap” kelimesiyle aynı kökten gelir. TDK sözlüğündeki anlamı “hesap edilmiş, hesaba geçirilmiş”tir. Günlük dilde pek kullanılmaz; daha çok muhasebe, vergi ve hukuk metinlerinde karşımıza çıkar. Kelimeden türeyen başlıca ifadeler şunlardır:
- Mahsup etmek: Bir tutarı başka bir tutardan düşmek, hesaba saymak.
- Mahsubunu yapmak: Bir alacak veya ödemeyi ilgili borçtan düşmek.
- Mahsuben: “…e sayılmak üzere, …den düşülmek üzere” anlamında kullanılır. Örneğin “kira borcuna mahsuben ödenmiştir” cümlesi, ödemenin kira borcundan düşüleceğini anlatır.
Mahsup nasıl yazılır?
Doğru yazım “mahsup”tur. Kelime ünlüyle başlayan bir ek aldığında sondaki “p” harfi “b”ye dönüşür: mahsubu, mahsuben, mahsubunu yapmak. Eksiz hâlde “mahsub” yazımı kullanılmaz.
“Mahsup edilen” ve “mahsup tutar” ne demek?
“Mahsup edilen tutar”, bir borçtan veya ödenecek bedelden düşülen kısmı ifade eder. Örneğin 10.000 TL tutarındaki bir iş için daha önce 3.000 TL avans ödediyseniz, faturada bu 3.000 TL “mahsup edilen” tutar olarak gösterilebilir ve kalan ödeme 7.000 TL olur.
Faturalarda ve vergi belgelerinde geçen “mahsup edilen KDV” gibi ifadeler de genel olarak bir vergi tutarının başka bir alacak veya borçtan düşüldüğünü gösterir. Ancak bu ifadelerin tam anlamı belgenin türüne ve yapılan işleme göre değişir. Vergi ve muhasebe konularında kesin değerlendirme için mali müşavirinize danışmanızı öneririz. Bu sayfanın devamında mahsubun ceza hukukundaki anlamını açıklıyoruz.
Ceza Hukukunda Mahsup Nedir?
Ceza hukukunda mahsup, Türk Ceza Kanunu’nun 63. maddesinde düzenlenmiştir. Maddenin güncel metni şöyledir:
“Hüküm kesinleşmeden önce gerçekleşen ve şahsi hürriyeti sınırlama sonucunu doğuran bütün haller nedeniyle geçirilmiş süreler, hükmolunan hapis cezasından indirilir. Adlî para cezasına hükmedilmesi durumunda, bir gün beşyüz Türk Lirası sayılmak üzere, bu cezadan indirim yapılır.” (TCK m. 63)
Önemli değişiklik: Adli para cezasındaki mahsupta bir günün karşılığı, 2 Mart 2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun ile yüz Türk Lirasından beşyüz Türk Lirasına çıkarılmıştır. Bu nedenle eski kaynaklardaki “bir gün yüz lira” bilgisi artık güncel değildir.
Kanun “indirilir” ifadesini kullandığı için mahsup zorunludur; şartları varsa hâkimin mahsup yapıp yapmama konusunda takdir yetkisi yoktur.
Hangi süreler cezadan mahsup edilir?
- Yakalama ve gözaltı: Gözaltında geçen süre, kişinin özgürlüğünü sınırladığı için cezadan düşülür. Gözaltı sürecinde neler yapmanız gerektiği için Gözaltına Alındım, İlk 24 Saatte Ne Yapmalıyım? yazımıza bakabilirsiniz.
- Tutukluluk: Tutuklu kalınan her gün cezadan indirilir.
- Hastaneye yatırılarak tedavi: Özellikle uyuşturucu veya alkol bağımlılığından arınmak amacıyla hastaneye yatmak dâhil, tedavi veya muayene tedbirine tabi tutulma şeklindeki adli kontrolde geçen süre de mahsup edilir (CMK m. 109/3-e ve 109/6).
- Konutunu terk etmeme (ev hapsi): Bu adli kontrol yükümlülüğü altında geçen her iki gün, cezanın mahsubunda bir gün olarak dikkate alınır (CMK m. 109/6).
Buna karşılık imza yükümlülüğü, yurt dışına çıkış yasağı gibi diğer adli kontrol yükümlülükleri altında geçen süreler, şahsi hürriyeti sınırlama sebebi sayılmadığı için cezadan mahsup edilmez (CMK m. 109/6).
Mahsup nasıl hesaplanır? (Örnekler)
- Hapis cezası: Sanık yargılama sırasında 4 ay tutuklu kalmış ve sonunda 2 yıl hapis cezasına mahkûm olmuşsa, tutuklulukta geçen 4 ay hükmolunan hapis cezasından indirilir.
- Adli para cezası: Sanık 3 gün gözaltında kalmış ve 20.000 TL adli para cezasına mahkûm olmuşsa, 3 × 500 = 1.500 TL indirilir; ödenecek tutar 18.500 TL olur.
- Ev hapsi: Sanık 60 gün konutunu terk etmeme yükümlülüğü altında kalmışsa, cezasından 30 gün mahsup edilir.
Tutuklu kaldıktan sonra beraat ettim, ne olur?
Beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiğinde ortada bir ceza olmadığı için mahsup söz konusu olmaz. Ancak kanuna uygun olarak yakalanıp tutuklandıktan sonra beraat eden veya hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilen kişi, uğradığı zarar için tazminat isteyebilir (CMK m. 141/1-e). Gözaltı ve tutuklulukta geçirdiği süre, mahkûm olduğu cezadan fazla olan kişi de tazminat isteyebilir (CMK m. 141/1-f). 2024 yılında yapılan değişiklikle, konutunu terk etmeme veya hastaneye yatırılarak tedavi adli kontrolü uygulandıktan sonra beraat eden veya hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilen kişiler de bu kapsama alınmıştır (CMK m. 141/1-l).
Tazminat istemi, kararın kesinleştiğinin ilgiliye tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde kesinleşme tarihinden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır (CMK m. 142/1). Bu üç durumda (141/1-e, f ve l) başvurular, 6384 sayılı Kanun kapsamındaki Tazminat Komisyonu usulüne tabidir (CMK m. 142/2).
Sık Sorulan Sorular
Mahsup etmek ne demek?
Bir tutarı veya süreyi başka bir tutardan ya da süreden düşmek, hesaba saymak demektir. Ceza hukukunda gözaltı ve tutuklulukta geçen sürenin cezadan düşülmesi, muhasebede ise bir ödemenin borçtan düşülmesi mahsup etmektir.
Gözaltında geçen süre cezadan düşülür mü?
Evet. Hüküm kesinleşmeden önce şahsi hürriyeti sınırlayan bütün hâller, gözaltı dâhil, hükmolunan cezadan indirilir (TCK m. 63).
İmza yükümlülüğünde geçen süre cezadan düşülür mü?
Hayır. İmza yükümlülüğü ve yurt dışı çıkış yasağı gibi adli kontrol tedbirlerinde geçen süreler cezadan mahsup edilmez. Yalnızca konutunu terk etmeme (her iki gün bir gün sayılarak) ve hastaneye yatırılarak tedavi tedbirinde geçen süreler mahsup edilir (CMK m. 109/6).
Mahkeme mahsubu unutursa ne olur?
Mahsup kanunen zorunludur. Kararda veya infaz aşamasında mahsubun yapılmadığı ya da yanlış hesaplandığı düşünülüyorsa, bu husus kanun yollarında veya infaz aşamasında ileri sürülmelidir. Sürelerin doğru hesaplanması, cezanın ne kadarının infaz edileceğini doğrudan etkiler.
Hakkınızda devam eden bir soruşturma veya dava varsa: Hakkımda dava açılmış mı? · Duruşma yaklaşıyor, avukatım yok
İlginizi çekebilir: GBT Nedir?
Ceza soruşturması veya kovuşturmasıyla ilgili hukuki destek için Kocaeli ceza avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Hakkınızda bir ceza davası mı var? Dosyanızın açılıp açılmadığını e-Devlet ve UYAP üzerinden öğrenebilirsiniz. Duruşma tarihiniz belliyse duruşmadan önce yapılması gerekenlere, dosyanızda baro tarafından görevlendirilen bir avukat varsa kendi avukatınızı seçme hakkınıza göz atabilirsiniz.
Not: Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.



