5275 Sayılı Kanun

Son güncelleme: Ekim 2026

Kısa cevap: 5275 sayılı Kanun, Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanundur ve kısaca “infaz kanunu” olarak bilinir. Mahkemenin verdiği hapis cezasının nasıl ve ne kadar süre cezaevinde çektirileceğini; koşullu salıverilme, denetimli serbestlik, açık cezaevine ayrılma ve tekerrür gibi konuları düzenler. Güncel kurala göre süreli hapis cezalarında koşullu salıverilme için kural olarak cezanın yarısının iyi hâlli olarak çekilmesi gerekir; bazı suçlarda bu oran üçte iki veya dörtte üçtür (m. 107 ve 108).

5275 Sayılı Kanun Nedir?

5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun 13 Aralık 2004 tarihinde kabul edilmiş, 29 Aralık 2004 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış ve büyük bölümü 1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe girmiştir (m. 123). Türk Ceza Kanunu hangi fiilin suç olduğunu ve cezasını belirlerken, 5275 sayılı Kanun bu cezanın infaz aşamasını, yani hükmün kesinleşmesinden sonra cezanın nasıl çektirileceğini düzenler.

Kanun yürürlüğe girdiği tarihten bu yana birçok kez değiştirilmiştir. Özellikle 7242 sayılı Kanun (2020), 7550 sayılı Kanun (2025) ve 7571 sayılı Kanun (2025) ile koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik kurallarında önemli değişiklikler yapılmıştır. Bu nedenle eski tarihli kaynaklardaki oranlar ve süreler artık güncel olmayabilir.

Koşullu Salıverilme Nedir?

Koşullu salıverilme, hükümlünün cezasının kanunda belirtilen kısmını cezaevinde iyi hâlli olarak geçirmesi hâlinde, kalan kısmını cezaevi dışında bir denetim süresi içinde geçirmesidir. Koşullu salıverilmeden yararlanabilmek için mahkûmun kurumdaki infaz süresini iyi hâlli olarak geçirmesi gerekir (m. 107/1).

Koşullu salıverilme kararını, ceza infaz kurumu idaresinin hazırladığı rapor üzerine infaz hâkimi dosya üzerinden verir; bu karara karşı itiraz yoluna gidilebilir (m. 107/11).

Koşullu salıverilme oranları (2026 itibarıyla)

Ceza / suç türüCezaevinde geçirilmesi gereken süre
Süreli hapis cezaları (genel kural)Cezanın yarısı (m. 107/2)
Kasten öldürme (TCK 81-83), cinsel saldırı (102/2 hariç), reşit olmayanla cinsel ilişki (104/2-3 hariç), cinsel taciz, işkence ve eziyet, özel hayata karşı suçlar (TCK 132-138), TCK 87/2-d, casusluk suçları (süreli hapis)Üçte iki (m. 107/2)
Örgüt kurma, yönetme veya örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar (süreli hapis)Üçte iki (m. 107/4)
Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti (TCK 188), nitelikli cinsel saldırı (102/2), çocukların cinsel istismarı (103), reşit olmayanla cinsel ilişki (104/2-3)Dörtte üç (m. 108/9)
Tekerrür hâlinde işlenen suç (süreli hapis)Üçte iki (m. 108/1-d)
İkinci defa tekerrür (süreli hapis)Dörtte üç (m. 108/3, 7550 sayılı Kanun)
Müebbet hapis24 yıl (m. 107/2)
Ağırlaştırılmış müebbet hapis30 yıl (m. 107/2)

Birden fazla cezaya mahkûmiyet hâlinde kanunda üst sınırlar öngörülmüştür: örneğin birden fazla süreli hapis cezasında en fazla 28 yıl, birden fazla müebbet hapis cezasında 30 yıl, birden fazla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasında 36 yıl (m. 107/3). Örgüt faaliyeti kapsamındaki suçlarda bu süreler daha uzundur (m. 107/4). Ayrıca örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı bazı suçlardan ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası alanlar koşullu salıverilmeden yararlanamaz (m. 107/16).

Uyuşturucu ticareti ve cinsel suçlarda çocuklar için ayrı kurallar vardır: çocuklar hakkında örneğin TCK 188 ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda oran üçte ikidir (m. 107/2-e, g; m. 108/10). 2026 yılında 7593 sayılı Kanunla yeniden düzenlenen hükme göre, kasten öldürme, TCK 102 ve 103, TCK 188 ve TCK 220 suçları hariç olmak üzere, hükümlünün on beş yaşını dolduruncaya kadar infaz kurumunda geçirdiği bir gün, koşullu salıverilme hesabında iki gün sayılır (m. 107/5).

Denetim süresi ve geri alma

Koşullu salıverilen hükümlünün denetim süresi, kural olarak cezaevinde geçirilmesi gereken süre kadardır; ancak süreli hapis cezalarında hak ederek tahliye tarihini geçemez (m. 107/6). Denetim süresi yükümlülüklere uygun ve iyi hâlli geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılır (m. 107/14).

Hükümlü denetim süresinde hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlerse veya yükümlülüklerine infaz hâkiminin uyarısına rağmen uymamakta ısrar ederse koşullu salıverilme kararı geri alınır (m. 107/12). Yeni suç nedeniyle geri almada, sonraki suç için verilen hapis cezasının iki katı süre (hak ederek tahliye tarihini geçmemek üzere) cezaevinde aynen çektirilir ve aynı hüküm için bir daha koşullu salıverilme kararı verilmez (m. 107/13).

Denetimli Serbestlik (m. 105/A)

Denetimli serbestlik, hükümlünün koşullu salıverilme tarihine kadar olan cezasının bir kısmını cezaevi dışında, denetimli serbestlik müdürlüğünün belirlediği yükümlülüklere uyarak geçirmesidir. Temel şartlar şunlardır (m. 105/A/1):

  • Açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunmak (iradesi dışındaki bir nedenle açık cezaevine ayrılamayan iyi hâlli hükümlüler de yararlanabilir, m. 105/A/2),
  • Koşullu salıverilmesine bir yıl veya daha az süre kalmış olmak,
  • İyi hâlli olmak ve talepte bulunmak,
  • 7550 sayılı Kanunla eklenen şarta göre, koşullu salıverilme tarihine kadar cezaevinde geçirilmesi gereken sürenin en az onda birini (ve her hâlde en az beş günü) cezaevinde geçirmiş olmak. Bu şart, değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce işlenen suçlara uygulanmaz (geçici m. 11).

0-6 yaş grubunda çocuğu bulunan kadın hükümlüler için bu süre iki yıl, ağır hastalık, engellilik veya kocama nedeniyle hayatını yalnız idame ettiremeyen hükümlüler için üç yıldır (m. 105/A/3). Adli para cezasının ödenmemesi nedeniyle hapse çevrilen cezalarda denetimli serbestlik uygulanmaz (m. 105/A/4). Ayrıntılı şartlar ve yükümlülükler için Denetimli Serbestlik yazımıza bakabilirsiniz.

“3 yıl erken denetimli serbestlik” (geçici m. 10/6)

31 Temmuz 2023 ve öncesinde işlenmiş suçlardan hükümlü olanlar, kanunda sayılan istisna suçlar hariç, talepleri hâlinde ve açık ceza infaz kurumunda en az üç ay kalmış olmak şartıyla denetimli serbestlikten üç yıl erken yararlandırılır. Bu kapsamdaki kapalı cezaevindeki hükümlüler de toplam cezası on yıldan az ise bir ayını, on yıl veya daha fazla ise üç ayını kapalı kurumda geçirmiş olmak şartıyla, açık cezaevine ayrılmasına üç yıl veya daha az süre kalmışsa açık cezaevine ayrılabilir.

İstisnalar arasında nitelikli kasten öldürmenin bazı hâlleri (TCK 82/1-d, e, f), deprem nedeniyle yapıların yıkılması sonucu meydana gelen öldürme suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı bazı suçlar (TCK 102, 103, 104/2-3), devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı suçlar, terör suçları ve örgüt faaliyeti kapsamında işlenen suçlar bulunmaktadır. Bu istisnaların bir kısmı 24 Aralık 2025 tarihli 7571 sayılı Kanunla eklenmiştir.

Örnek Hesaplama

  • 4 yıl hapis (genel suç): Koşullu salıverilme için cezanın yarısı, yani 2 yıl cezaevinde geçirilmelidir. Denetimli serbestlik koşullu salıverilmeye 1 yıl kala başlayabildiğinden, diğer şartlar varsa hükümlü yaklaşık 1 yıl cezaevinde kalır. Kalan süre denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme denetimi altında geçer.
  • 2 yıl hapis (genel suç, 7550 sonrası işlenen): Koşullu salıverilme için 1 yıl cezaevinde geçirilmelidir. Bir yıllık denetimli serbestlik süresi düşüldüğünde cezaevinde kalınacak süre sıfır gibi görünse de, onda bir şartı nedeniyle bu 1 yılın en az onda biri, yani yaklaşık 36-37 gün cezaevinde geçirilmelidir.
  • 10 yıl hapis (TCK 188, uyuşturucu ticareti): Oran dörtte üç olduğundan koşullu salıverilme için 7 yıl 6 ay cezaevinde geçirilmelidir; denetimli serbestlik şartları varsa yaklaşık 6 yıl 6 ay cezaevinde kalınır.

Bu örnekler yalnızca genel bir fikir vermek içindir. Gerçek hesaplamada suç tarihi, geçiş hükümleri (geçici maddeler), tutuklulukta geçen sürelerin mahsubu, açık cezaevine ayrılma tarihi ve iyi hâl durumu birlikte değerlendirilir. Kesin infaz hesabı için kişinin dosyasına göre ayrıca hesaplama yapılması gerekir.

Sık Sorulan Sorular

5275 sayılı Kanun’a göre cezanın ne kadarı yatılır?

Süreli hapis cezalarında genel kural cezanın yarısıdır. Ancak kasten öldürme ve bazı cinsel suçlar gibi kanunda sayılan suçlarda üçte iki, uyuşturucu ticareti ve ağır cinsel suçlarda dörtte üç oranı uygulanır. Denetimli serbestlik şartları varsa bu sürenin son bir yılı cezaevi dışında geçirilebilir.

Uyuşturucu ticaretinde koşullu salıverilme oranı nedir?

TCK 188’deki uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan süreli hapis cezası alan yetişkinlerde oran dörtte üçtür (m. 108/9). Kullanmak için uyuşturucu bulundurma (TCK 191) bu kapsamda değildir. Konuyla ilgili ayrıntılar için Uyuşturucu Madde Dava Avukatı sayfamıza bakabilirsiniz.

İyi hâl nasıl belirlenir?

İyi hâl, hükümlünün cezaevindeki tutum ve davranışlarına göre ceza infaz kurumu idaresince değerlendirilir ve koşullu salıverilme için hazırlanan gerekçeli raporda yer alır. İnfaz hâkimi raporu uygun bulmazsa gerekçesini kararında gösterir; bu karara itiraz edilebilir (m. 107/11).

Koşullu salıverilme ile denetimli serbestlik aynı şey mi?

Hayır. Denetimli serbestlik, koşullu salıverilme tarihinden önceki dönemde cezanın cezaevi dışında infazıdır. Koşullu salıverilme ise cezanın kanunda belirtilen kısmının çekilmesinden sonra başlayan ve denetim süresinin iyi hâlli geçirilmesiyle cezanın infaz edilmiş sayıldığı aşamadır.

Hakkınızda devam eden bir soruşturma veya dava varsa: Hakkımda dava açılmış mı? · Duruşma yaklaşıyor, avukatım yok

Ceza soruşturması veya kovuşturmasıyla ilgili hukuki destek için Kocaeli ceza avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Not: Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Kategori : Makaleler
Adalet heykeli ve hâkim tokmağı

Duruşmaya Gitmezsem Ne Olur?

Son güncelleme: Ekim 2026 Hakkınızda ceza davası açıldıysa, iddianame ile birlikte size bir çağrı kâğıdı tebliğ edilir ve ilk duruşma…
kocaeli ceza avukatı

İzmit Ceza Avukatı

İzmit’te avukat arıyorsanız ve konu bir ceza davasıysa, bu sayfa sizin için hazırlandı. Büromuz yalnızca ceza davalarına bakmaktadır; boşanma, icra,…

Körfez Ceza Avukatı

Körfez’de avukat arıyorsanız ve konu bir ceza davasıysa, bu sayfa sizin için hazırlandı. Büromuz yalnızca ceza davalarına bakmaktadır; boşanma, icra,…