Yüz Kızartıcı Suçlar

Son güncelleme: Ekim 2026

Kısa cevap: Türk Ceza Kanunu’nda “yüz kızartıcı suç” adında bir suç türü yoktur. Bu kavram Anayasa’nın 76. maddesinde geçer ve uygulamada özellikle memuriyet (657 sayılı Kanun m. 48/A-5) ile bazı mesleklere kabulde ölçü olarak kullanılır. Bu düzenlemelerde sayılan başlıca suçlar zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma ve hileli iflastır. Bu suçlardan mahkûmiyete ilişkin arşiv kaydı, yasaklanmış hakların geri verilmesi (memnu hakların iadesi) kararı alınırsa 15 yıl, alınmazsa 30 yıl sonra silinir (5352 s. K. m. 12).

Yüz Kızartıcı Suç Ne Demek?

Yüz kızartıcı suç, toplumun ahlaki açıdan güçlü tepki gösterdiği ve kişinin güvenilirliğini sarsan suçlar için kullanılan bir ifadedir. Ceza Kanunu’nda ayrı bir başlık değildir; bu nedenle bir suçun “yüz kızartıcı” sayılıp sayılmadığı, ilgili özel kanunun hangi suçları saydığına göre belirlenir. Kavramın en önemli dayanakları şunlardır:

  • Anayasa m. 76: Milletvekili seçilme yeterliliğini düzenlerken; taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanlar ile zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi “yüz kızartıcı suçlarla”, kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, devlet sırlarını açığa vurma ve terör suçlarından hüküm giymiş olanların, affa uğramış olsalar bile milletvekili seçilemeyeceğini belirtir.
  • 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m. 48/A-5: Memur olabilmenin genel şartlarını düzenler (aşağıda ayrıntılı).
  • Meslek kanunları: Avukatlık, mali müşavirlik gibi bazı meslek kanunları da benzer suç listelerine yer verir.

Yüz Kızartıcı Suçlar Nelerdir?

Anayasa’nın 76. maddesi ve 657 sayılı Kanunun 48/A-5 maddesi birlikte değerlendirildiğinde, uygulamada “yüz kızartıcı” olarak kabul edilen başlıca suçlar şunlardır:

  • Zimmet ve irtikap
  • Rüşvet
  • Hırsızlık
  • Dolandırıcılık
  • Sahtecilik (resmi belgede ve özel belgede sahtecilik, parada sahtecilik vb.)
  • Güveni kötüye kullanma (Anayasa’daki adıyla inancı kötüye kullanma)
  • Hileli (dolanlı) iflas
  • İhaleye fesat karıştırma ve edimin ifasına fesat karıştırma
  • Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama ve kaçakçılık

Dikkat: Görevi kötüye kullanma suçu (TCK m. 257) bu listelerde yer almaz. Bu nedenle görevi kötüye kullanmadan verilen bir mahkûmiyet, tek başına “yüz kızartıcı suç” mahkûmiyeti sayılmaz; ancak aşağıda açıklanan “bir yıl veya daha fazla hapis” kuralı ayrıca uygulanabilir.

Memurlukta Yüz Kızartıcı Suçlar (657 s. K. m. 48/A-5)

657 sayılı Kanuna göre memur olabilmek için, Türk Ceza Kanunu’nun 53. maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile:

  • Kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûm olmamak,
  • Affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak gerekir.

Yani bu suçlarda cezanın miktarı önemli değildir; kısa süreli hapis veya adli para cezası bile memuriyete engel olabilir. Listede olmayan suçlarda ise kasten işlenmiş olması ve cezanın bir yıl veya daha fazla hapis olması durumunda engel doğar. Bu nedenle örneğin uyuşturucu veya kasten öldürme suçları listede adıyla sayılmasa da, verilen ceza bir yıl veya daha fazla hapis ise memuriyete engel olur.

Bu engel, şartları varsa yasaklanmış hakların geri verilmesi (memnu hakların iadesi) kararıyla kaldırılabilir. Bu karar için kural olarak cezanın infazının tamamlanmasından itibaren üç yıl geçmesi ve kişinin bu sürede yeni bir suç işlememiş olması gerekir (5352 s. K. m. 13/A).

HAGB verilirse memuriyete engel olur mu?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararı, kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder (CMK m. 231/5) ve adli sicil belgesinde görünmez (5352 s. K. m. 6). Bu nedenle HAGB kararı, kural olarak mahkûmiyet gibi sonuç doğurmaz. Ancak bazı kurumların güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında farklı değerlendirmeler yapılabildiğinden, somut duruma göre ayrıca inceleme yapılması önerilir.

İş Hukukunda Yüz Kızartıcı Suç

4857 sayılı İş Kanunu “yüz kızartıcı suç” ifadesini kullanmaz; ancak işverenin haklı nedenle derhal fesih hakkını düzenleyen 25. maddede benzer durumlara yer verir. İşçinin işverenin güvenini kötüye kullanması, hırsızlık yapması veya işverenin meslek sırlarını ortaya atması gibi doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışları (m. 25/II-e) ile işyerinde yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve cezası ertelenmeyen bir suç işlemesi (m. 25/II-f), işverene derhal fesih hakkı verir.

Yüz Kızartıcı Suçlar Ne Zaman Silinir?

Silinme iki aşamada gerçekleşir:

  • Adli sicilden arşive: Cezanın infazı tamamlandığında (veya ceza zamanaşımı, genel af gibi hâllerde) kayıt adli sicilden silinerek arşiv kaydına alınır (5352 s. K. m. 9).
  • Arşivden tamamen silinme: Anayasa’nın 76. maddesi veya TCK dışındaki kanunlar uyarınca hak yoksunluğuna neden olan mahkûmiyetlerde arşiv kaydı, kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren; memnu hakların iadesi kararı alınmışsa 15 yıl, alınmamışsa 30 yıl geçmesiyle tamamen silinir (5352 s. K. m. 12/1-b).

Hak yoksunluğuna yol açmayan diğer mahkûmiyetlerde ise arşiv kaydı 5 yıl sonra silinir (m. 12/1-c). Adli sicil ve arşiv kaydı arasındaki fark ve silinme kuralları için Adli Sicil Kaydı yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Uyuşturucu kullanmak yüz kızartıcı suç mudur?

Uyuşturucu suçları Anayasa’nın 76. maddesinde ve 657 sayılı Kanunun 48/A-5 maddesindeki listede adıyla sayılmaz. Ancak kasten işlenen bir suç olduğu için, bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde memuriyete engel olur.

Hırsızlık yüz kızartıcı suç mudur?

Evet. Hırsızlık hem Anayasa’nın 76. maddesinde hem de 657 sayılı Kanunun 48/A-5 maddesinde sayılmıştır. Bu nedenle cezanın miktarına bakılmaksızın memuriyete engel olabilir.

Cinayet yüz kızartıcı suç mudur?

Kasten öldürme bu listelerde adıyla yer almaz; ancak cezası bir yıldan çok daha fazla olduğu için hem memuriyete hem de Anayasa’nın 76. maddesine göre milletvekili seçilmeye engeldir.

Hakkınızda yüz kızartıcı suç kapsamına girebilecek bir soruşturma veya dava varsa ya da eski bir mahkûmiyetiniz nedeniyle memuriyet veya meslek engeliyle karşılaştıysanız Av. Bedir Yeniay ile 0532 469 67 24 numaralı telefondan veya WhatsApp üzerinden iletişime geçebilirsiniz.

Ceza soruşturması veya kovuşturmasıyla ilgili hukuki destek için Kocaeli ceza avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Hakkınızda bir ceza davası mı var? Dosyanızın açılıp açılmadığını e-Devlet ve UYAP üzerinden öğrenebilirsiniz. Duruşma tarihiniz belliyse duruşmadan önce yapılması gerekenlere, dosyanızda baro tarafından görevlendirilen bir avukat varsa kendi avukatınızı seçme hakkınıza göz atabilirsiniz.

Not: Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Kategori : Makaleler
Adalet heykeli ve hâkim tokmağı

Duruşmaya Gitmezsem Ne Olur?

Son güncelleme: Ekim 2026 Hakkınızda ceza davası açıldıysa, iddianame ile birlikte size bir çağrı kâğıdı tebliğ edilir ve ilk duruşma…
kocaeli ceza avukatı

İzmit Ceza Avukatı

İzmit’te avukat arıyorsanız ve konu bir ceza davasıysa, bu sayfa sizin için hazırlandı. Büromuz yalnızca ceza davalarına bakmaktadır; boşanma, icra,…

Körfez Ceza Avukatı

Körfez’de avukat arıyorsanız ve konu bir ceza davasıysa, bu sayfa sizin için hazırlandı. Büromuz yalnızca ceza davalarına bakmaktadır; boşanma, icra,…