Özel hayatın gizliliği, insanın sosyal hayatını medeni bir şekilde sürdürmesi için korunan haklardan biridir. Hukuk sistemimizdeki özel hayatın gizliliğini ihlali açıklayan kanun kişilerin özel hayatına müdahale edilmemesini amaçlar.
Anayasamızın 20. Maddesinde vatandaşların özel hayatına ya da aile hayatına saygı duyulması için bazı hükümler düzenlenmiştir. Dolayısıyla özel hayat gizliliği hakkı, esasında dayanağını Anayasa’dan alan bir haktır. 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nda yapılan sıkı yaptırımlar sayesinde özel hayatın gizliliği hakkı hukuken korunma altına alınmıştır. Bunun yanı sıra özel hayata saygı aynı zamanda uluslararası insan hakları sözleşmelerinde de açıklanır. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 8. Maddesinde düzenlenen bir hak olan özel hayatın gizliliği, sadece ulusal bazda değil devletler üstü bir kurum olarak uluslararası alanda da gözetilmektedir.
İlginizi Çekebilir: Resmi Belgede Sahtecilik
Özel Hayatın Gizliliği Nedir?
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 20. Maddesinde yer alan hükümlere göre, herkesin özel hayata ve aile yaşantısına saygı gösterilmesini isteme hakkı bulunmaktadır. Hiçbir kimsenin özel hayatının ve aile yaşamının gizliliğine dokunulamaz. Bu konuyla ilgili olarak hukuk sistemimizde evlilikte özel hayatın gizliliği Yargıtay kararları bulunmaktadır. Özel hayata ve aile hayatına saygı duyulmaması halinde, hukuken özel hayatın gizliliğini ihlal suçu gündeme gelmektedir. Bu hakkın ihlal edilmesi durumunda mağdur kişiler şu hukuki kurumlara bireysel başvuruda bulunabilmektedir:
- Anayasa Mahkemesi’ne
- Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne
Özel Hayatın Gizliliği İhlali
Hukuk sistemimizde özel hayatın gizliliği ihlali suçu, 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nda 134.-138. Maddeler arasında düzenlenmiştir. Eğer bir kişinin özel hayatına ve aile yaşantısına müdahale varsa bu durumda özel hayatının gizliliği ihlali suçundan söz etmek mümkün olmaktadır. Sadece dışarıdan ailenin yaşantısına müdahale değil aynı zamanda eşler arasında özel hayatın gizliliği hususu da zaman zaman davalara konu olabilmektedir. Kişilerin özel hayatının gizliliğini ihlal eden kimse, ilgili kanunda yer alan hükümlere göre bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Özel Hayatın Gizliliği ve Korunması
Kişinin özel hayatına müdahale edilmesinde ve başkaları tarafından bilinmesini istemediği alana girilmesinde görüntü ya da ses kaydı yapılması durumunda farklı cezalar öngörülmektedir. TCK 134. -138. maddeleri arasında yer alan hükümlere göre özel hayatın gizliliğinin örüntü veya seslerin kayda alınması şeklinde ihlal edilmesi halinde, faile verilecek ceza bir kat artırılmaktadır. Ayrıca kişilerin özel hayatına ilişkin görüntü veya sesleri hukuka aykırı olarak internet üzerinden ya da başka şekillerde ifşa eden kimse iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Kişinin özel hayatına dair bilgilerin basın ve yayın organları yoluyla yayımlanması halinde de aynı cezalar verilmektedir. Özel hayatın gizliliği ve konut dokunulmazlığı da iç içe olan konular arasında yer almaktadır.
İlginizi Çekebilir: Tehdit Suçu
Özel Hayatın Gizliliği Anayasa
Bireyin özel hayatının gizliliği kapsamına alınan alanlara müdahale edilmesi durumunda cezalandırılması söz konusu olmaktadır. Bir kişinin özel hayatın gizlilik alanına ilişkin ses ve görüntülerin herhangi bir şekilde edilmesi, özel hayatın gizliliğini ihlal suçunun nitelikli hali olarak kabul edilmektedir. İşyerinde özel hayatın gizliliği suçu da sık sık davalara konu olmaktadır. Bu suçu işleyen kişi, hem ses ve görüntüleri kayda alır hem de ifşa ederse, TCK md. 134/1 ve 134/2’de tanımlanan iki farklı suçtan dolayı ayrı ayrı cezalandırılması gerekmektedir.