Genel olarak, tenzip zaptı yasal bir davanın başlangıcıdır. Karara bağlanması gereken konuya işaret eder (mahkemede yargılanır). Bir hukuk davasında veya ceza davasında kullanılabilir.
Tensip zaptı, mahkeme tarafından görülen veya görülecek olan davaların ön hazırlık kapsamında kayıtlara geçirildiğini gösteren bir tutanaktır.
Tensip zaptı kavramı, hukuk sistemimizde görülen ya da görülmesi planlanan herhangi bir davanın, ön hazırlık kapsamında kayda geçmesi ve davanın görüleceği günün taraflara iletilmesi için gerekli bir hazırlıktır.
Tensip zaptı hazırlanması sayesinde dava ile ilgili dosya ve belgelerin duruşmaya getirilmesi mümkün olmaktadır. Herhangi bir konuda açılan hukuk ya da ceza davasıyla ilgili olarak, yetkili mahkemenin ilk duruşma öncesinde tutmuş olduğu tutanağa, tensip zaptı denilmektedir.
Şikayetçi ve sanığın mahkeme tarafından hazırlanan davetiye ile davanın görüleceği gün, duruşmaya çağrılması için gerekli hazırlık süreçleri tensip zaptı ile gerçekleşir. Davalarda tensip zaptı hazırlanarak aşağıdaki tebliğler yerine getirilir.
- Taraflara çağrı kağıdı çıkarılmasını sağlar.
- Davayı açan kişinin dilekçesinin karşı tarafa tebliğ edilmesini sağlar.
- Dava ile ilgili diğer dosya ve belgelerin mahkemeye getirilmesini sağlar.
- Duruşmanın yapılacağı günün ve saatin duyurulmasını sağlar.
Tensip kelimesi, Türk Dil Kurumu’nun hazırladığı Türkçe sözlüğe göre; uygun bulmak, uygun görmek ve münasip görmek anlamlarını taşımaktadır. Mahkemelere açılan boşanma davasının kabul edilip, taraflara ilk duruşma hakkında detaylı bilgilerin iletişmesi sürecinde yetkili mahkemenin tensip zaptı hazırlamasından sonra verilmesi mümkün olmaktadır.
İş mahkemesi tensip zaptı hazırlığı da boşanma davasında olduğu gibi pek çok farklı amaçla gündeme gelebilmektedir. İşçi ile işveren arasındaki hukuki uyuşmazlıkların görüldüğü iş mahkemesine yapılan dava başvurularında, davacının talebinin onaylanması ile birlikte duruşma sürecine geçilmeden önce yetkili iş mahkemesi tarafından tensip zaptı hazırlanmaktadır.
İş mahkemesinde davanın açılmasıyla birlikte yetkili mahkemenin ilk duruşma öncesinde tuttuğu tutanak, tensip zaptı hazırlanarak tamamlanmaktadır. Böylelikle iş mahkemesinde görülecek işçi davasında, davanın taraflarına ve varsa tanık gibi üçüncü kişilere, davanın ilk duruşmasına dek neler yapılması gerektiğini bildiren mahkeme kararına tensip zaptı adı verilmektedir.
E-Devlet sisteminden de görülebilen iş mahkemesi tensip zaptı üzerinde, davanın ilk duruşması öncesinde davacı ve davalının neler yapması gerektiğine dair yetkili mahkeme açıklamaları yer almaktadır.
Tüketici mahkemesi tensip zaptı hazırlığı da taraflara çağrı kağıdı çıkarılmasına, dava açan kişinin dilekçesinin karşı tarafa tebliğine ve dava ile ilgili diğer dosya ve belgelerin getirilmesine yarayan yetkili tüketici mahkemesi kararıdır.
Tüketicilerin açmış olduğu ürün veya hizmet konulu davalarda, hakimin neler yaptığı ve taraflardan neler yapılmasını istediği gibi bilgiler yer almaktadır. Bu sayede davanın tarafları, görülecek ilk duruşma öncesinde yetkili tüketici mahkemesinin hazırlamış olduğu tensip zaptı üzerinde yer alan bilgilere göre hareket etmek durumundadır.
Tensip zaptı hazırlama ile mahkeme bir nevi taraflara ve üçüncü kişilere davanın ilk duruşması öncesinde yapmaları gereken sorumluluklarını bildirmektedir.