Son güncelleme: Ekim 2026
Kısa cevap: “Temyiz” kelimesi hukukta iki farklı anlamda kullanılır. Kanun yolu olarak temyiz, bölge adliye mahkemesi (istinaf) kararlarının hukuka uygunluğunun Yargıtay tarafından denetlenmesidir; ceza davalarında süre, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m. 291). Temyiz gücü (temyiz kudreti) ise kişinin akla uygun biçimde davranabilme yeteneği, yani bugünkü kanuni adıyla ayırt etme gücüdür (TMK m. 13).
Hakkınızda dava açıldıysa: İddianame tebliğ edildiyse ya da asliye ceza veya ağır ceza mahkemesinde süren bir davanız varsa, sürelerin kaçırılmaması ve savunmanın dosyaya göre hazırlanması önemlidir. Ayrıntılar: İddianame Tebliğ Edildi, Ne Yapmalıyım? · Ağır Ceza Davası · Tutuklu Yargılama ve Tahliye · İstinaf ve Temyiz. Kocaeli ve Sakarya’daki ceza davaları için Av. Bedir Yeniay: 0532 469 67 24.
Temyiz Nedir? (Kanun yolu olarak)
Ceza yargılamasında ilk derece mahkemesinin (asliye ceza veya ağır ceza) verdiği hükme karşı önce bölge adliye mahkemesine istinaf başvurusu yapılır. Bölge adliye mahkemesi dosyayı hem maddi olay hem de hukuki yönden inceler. Temyiz ise bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin verdiği hükümlere karşı Yargıtay’a başvurulmasıdır ve yalnızca hukuki denetim içerir: Temyiz, ancak hükmün hukuka aykırı olması nedenine dayanabilir; bir hukuk kuralının uygulanmaması veya yanlış uygulanması hukuka aykırılıktır (CMK m. 288).
Hangi kararlar temyiz edilebilir?
Bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma dışında kalan hükümleri temyiz edilebilir (CMK m. 286/1). Ancak kanun bazı kararları temyiz dışında bırakmıştır. Örneğin ilk derece mahkemesince verilen beş yıl veya daha az hapis cezalarına ve adli para cezalarına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararlar ile beş yıl veya daha az hapis cezalarını artırmayan bölge adliye mahkemesi kararları temyiz edilemez (CMK m. 286/2). Bu nedenle bir dosyada temyiz yolunun açık olup olmadığı, verilen cezanın miktarına ve bölge adliye mahkemesinin kararının türüne göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Temyiz Süresi ve Başvuru
- Süre: Temyiz istemi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki hafta içinde yapılır (CMK m. 291). 2 Mart 2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanun ile süre, “hükmün açıklanmasından itibaren on beş gün” yerine “gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki hafta” olarak değiştirilmiştir; bu nedenle eski kaynaklardaki süre bilgileri güncel değildir.
- Nasıl yapılır: Hükmü veren mahkemeye dilekçe verilerek veya zabıt kâtibine beyanda bulunularak yapılır; beyan tutanağa geçirilir.
- Tutuklu sanık: Zabıt kâtibine veya tutuklu bulunduğu ceza infaz kurumu müdürüne beyanda bulunarak ya da dilekçe vererek başvurabilir (CMK m. 263).
- Temyiz sebebinin gösterilmesi: Temyiz eden, hükmün neden dolayı bozulmasını istediğini başvurusunda göstermek zorundadır; temyiz sebebi ancak hükmün hukuki yönüne ilişkin olabilir (CMK m. 294).
- Süresinde yapılmayan başvuru: Süre geçtikten sonra yapılan veya temyizi mümkün olmayan bir hükme karşı yapılan başvuru, hükmü veren mahkemece reddedilir. Bu ret kararına karşı tebliğden itibaren iki hafta içinde Yargıtay’dan karar verilmesi istenebilir (CMK m. 296).
Hukuka Kesin Aykırılık Hâlleri
Bazı hâllerde temyiz dilekçesinde gösterilmemiş olsa da hukuka kesin aykırılık var sayılır (CMK m. 289). Bunlar arasında mahkemenin kanuna uygun olarak oluşmamış olması, hâkimlikten yasaklanmış bir hâkimin hükme katılması, mahkemenin kanuna aykırı olarak kendini görevli veya yetkili görmesi, duruşmada açıklık kuralının ihlali, hükmün gerekçe içermemesi, savunma hakkının önemli hususlarda sınırlandırılması ve hükmün hukuka aykırı delillere dayanması sayılabilir.
Yargıtay Hangi Kararları Verir?
- Esastan ret (onama): Hüküm hukuka uygun bulunursa temyiz istemi esastan reddedilir (CMK m. 302/1).
- Bozma: Hükmü etkileyecek nitelikte hukuka aykırılık varsa hüküm bozulur ve bozma sebepleri ayrı ayrı gösterilir (CMK m. 302/2).
- Düzelterek onama: Hukuka aykırılık, olayların yeniden değerlendirilmesini gerektirmiyorsa Yargıtay hükmü düzelterek onayabilir (CMK m. 303).
Bozma kararı üzerine dosyaya yeniden bakan mahkeme, bozmaya uyabilir veya direnebilir. Bozmaya uyulduktan sonra verilen yeni karara karşı yalnızca temyiz yoluna başvurulabilir (CMK m. 307).
Kanun Yararına Bozma
İstinaf veya temyiz incelemesinden geçmeden kesinleşmiş bir karar veya hükümde hukuka aykırılık bulunduğunu öğrenen Adalet Bakanlığı, bu kararın Yargıtay tarafından bozulmasını Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından isteyebilir (CMK m. 309). Kişiler doğrudan Yargıtay’a başvuramaz; Adalet Bakanlığı’na başvurarak bu yolun kullanılmasını talep edebilirler. Uygulamada “kanun yararına temyiz” olarak da adlandırılır.
Temyiz Gücü (Temyiz Kudreti) Ne Demek?
“Temyiz gücü” veya “temyiz kudreti”, eski Medeni Kanun’da kullanılan bir terimdir ve bugünkü Türk Medeni Kanunu’nda ayırt etme gücü olarak geçer. Kanuna göre yaşının küçüklüğü yüzünden veya akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk ya da bunlara benzer sebeplerle akla uygun biçimde davranma yeteneğinden yoksun olmayan herkes ayırt etme gücüne sahiptir (TMK m. 13). “Temyiz gücüne sahip olmak”, kişinin yaptığı işin anlamını ve sonuçlarını kavrayıp buna göre davranabilmesi demektir.
Ayırt etme gücü, fiil ehliyetinin temel şartlarından biridir: Ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan her ergin kişinin fiil ehliyeti vardır, yani kendi işlemleriyle hak edinip borç altına girebilir (TMK m. 10). Ayırt etme gücü nispi bir kavramdır; aynı kişi basit bir işlem için bu güce sahipken karmaşık bir işlem için sahip olmayabilir. Bu nedenle tartışmalı durumlarda bilirkişi raporuyla belirlenir.
Ceza hukukunda karşılığı: Kusur yeteneği
Ceza hukukunda benzer bir değerlendirme “kusur yeteneği” başlığı altında yapılır:
- Yaş küçüklüğü (TCK m. 31): Fiili işlediği sırada on iki yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu yoktur. On iki ile on beş yaş arasındaki çocuklar, işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamıyorsa cezalandırılmaz; algılayabiliyorsa cezası indirilir.
- Akıl hastalığı (TCK m. 32): Akıl hastalığı nedeniyle fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılayamayan kişiye ceza verilmez, güvenlik tedbirine hükmolunur; bu yeteneği azalmış kişinin cezası indirilir.
- Geçici nedenler, alkol ve uyuşturucu (TCK m. 34): Geçici bir nedenle veya irade dışı alınan alkol ya da uyuşturucunun etkisiyle algılama yeteneği ortadan kalkan kişiye ceza verilmez. Ancak alkol veya uyuşturucu kişi tarafından isteyerek alınmışsa bu hüküm uygulanmaz.
Sık Sorulan Sorular
Temyiz süresi kaç gündür?
Ceza davalarında temyiz süresi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftadır (CMK m. 291). İstinaf süresi de aynı şekilde iki haftadır (CMK m. 273).
Temyiz etmek ne demek?
Bölge adliye mahkemesinin verdiği karara karşı, kararın hukuka aykırı olduğu iddiasıyla Yargıtay’a başvurmak demektir. Günlük dilde “temyize gitmek” olarak da ifade edilir.
İstinaf ile temyiz arasındaki fark nedir?
İstinafı bölge adliye mahkemesi yapar ve hem olayları hem hukuki değerlendirmeyi inceler. Temyizi Yargıtay yapar ve yalnızca hukuka uygunluk denetimi yapar.
Temyiz gücü ile fiil ehliyeti aynı şey mi?
Hayır. Temyiz gücü (ayırt etme gücü), fiil ehliyetinin şartlarından yalnızca biridir. Fiil ehliyeti için ayrıca ergin olmak ve kısıtlı olmamak gerekir (TMK m. 10).
Hakkınızda devam eden bir soruşturma veya dava varsa: Hakkımda dava açılmış mı? · Duruşma yaklaşıyor, avukatım yok
Ceza soruşturması veya kovuşturmasıyla ilgili hukuki destek için Kocaeli ceza avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Not: Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.



