İstinaf Ne Demek?

Son güncelleme: Ekim 2026

Kısa cevap: İstinaf, ilk derece mahkemesinin verdiği ve henüz kesinleşmemiş bir hükmün, bir üst mahkeme olan bölge adliye mahkemesi tarafından hem olay hem hukuk yönünden yeniden incelenmesini sağlayan kanun yoludur. Ceza davalarında istinaf süresi, gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren iki haftadır (CMK m. 273). Kocaeli ve Sakarya’daki ceza mahkemelerinin kararları Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi‘nde incelenir. Bu yazıda ceza davalarındaki istinaf anlatılmaktadır.

İstinaf Ne Demek?

İstinaf, Arapça kökenli bir kelimedir. Türk Dil Kurumu sözlüğünde hukuk terimi olarak “Mahkemenin verdiği kararı kabul etmeyerek bir üst mahkemeye götürme” şeklinde tanımlanır.

Ceza muhakemesinde istinaf; asliye ceza veya ağır ceza mahkemesi gibi ilk derece mahkemelerinin verdiği hükümlerin, bölge adliye mahkemesinin ceza dairelerince incelenmesidir. Bölge adliye mahkemesi yalnızca hukuki hataları değil, delillerin doğru değerlendirilip değerlendirilmediğini de inceler; gerekirse duruşma açar, tanık dinler ve yeniden hüküm kurar. Bölge adliye mahkemeleri 20 Temmuz 2016’da göreve başlamıştır; bu tarihten önce ceza mahkemelerinin hükümleri doğrudan Yargıtay’da temyiz ediliyordu.

İstinaf ile Temyiz Arasındaki Fark

Temyiz hakkında ayrıntılı bilgi için Temyiz Nedir? yazımıza bakabilirsiniz.

Hangi Kararlara Karşı İstinaf Yoluna Başvurulabilir? (CMK m. 272)

İlk derece mahkemelerinden verilen hükümlere karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Hükümden önce verilip hükme esas teşkil eden veya ayrıca bir kanun yolu öngörülmemiş kararlar da hükümle birlikte istinafta incelenir (CMK 272/2). On beş yıl ve daha fazla hapis cezasına ilişkin hükümler, başvuru yapılmasa bile bölge adliye mahkemesince resen incelenir (CMK 272/1).

7589 sayılı Kanunla 2026’da yapılan değişiklikle hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) kararlarına karşı da istinaf yoluna başvurulabilir (CMK 231/12). Ayrıntılar için HAGB yazımıza bakabilirsiniz.

İstinafa gidilemeyen (kesin) hükümler

CMK 272/3’e göre aşağıdaki hükümlere karşı istinaf yoluna başvurulamaz:

• Hapis cezasından çevrilen adli para cezaları hariç olmak üzere, sonuç olarak belirlenen 15.000 TL dâhil adli para cezasına mahkûmiyet hükümleri (bu sınır 7499 sayılı Kanunla 2024’te 3.000 TL’den 15.000 TL’ye çıkarılmıştır),
• Kanunda öngörülen cezanın üst sınırı beş yüz günü geçmeyen adli para cezasını gerektiren suçlardan verilen beraat hükümleri,
• Kanunlarda kesin olduğu yazılı bulunan hükümler.

Bu şekilde verilen kesin hükümler tekerrüre esas olmaz. Hapis cezası adli para cezasına çevrilmişse, miktarı ne olursa olsun istinaf yoluna başvurulabilir.

İstinaf Süresi Ne Zaman Başlar? (CMK m. 273)

İstinaf süresi, hükmün gerekçesiyle birlikte tebliğ edildiği tarihten itibaren iki haftadır. 2 Mart 2024 tarihli ve 7499 sayılı Kanundan önce süre, hükmün açıklanmasından itibaren yedi gündü. Bu nedenle eski kaynaklarda yer alan “7 gün” bilgisi artık geçerli değildir.

• Süresinde yapılan başvuru hükmün kesinleşmesini engeller (CMK 275/1). Ancak sanık tutukluysa, tutukluluk hâli ayrıca değerlendirilir ve devam edebilir.
• Süre geçtikten sonra yapılan başvuruyu, hükmü veren mahkeme bir kararla reddeder. Bu ret kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde bölge adliye mahkemesinden karar verilmesi istenebilir (CMK 276).
• Süreyi kendi kusuru olmadan kaçıran kişi, engelin kalkmasından itibaren iki hafta içinde eski hâle getirme isteminde bulunabilir. Kanun yoluna başvuru hakkı kendisine bildirilmemiş olan kişi kusursuz sayılır (CMK 40, 41).

İstinaf Başvurusu Nasıl Yapılır?

• Başvuru, hükmü veren mahkemeye bir dilekçe verilmesi veya zabıt kâtibine sözlü beyanda bulunulması yoluyla yapılır; beyan tutanağa geçirilir (CMK 273/1). Dilekçe doğrudan bölge adliye mahkemesine verilmez; dosya, ilk derece mahkemesi tarafından gönderilir.
• Tutuklu sanık, zabıt kâtibine veya bulunduğu ceza infaz kurumu müdürüne beyanda bulunarak ya da dilekçe vererek başvurabilir; bu işlemle istinaf süresi korunmuş olur (CMK 263).
• Sanık ve katılan, başvuru nedenlerini göstermese bile inceleme yapılır (CMK 273/4). Bununla birlikte itirazların somut olarak ve delillere dayanılarak yazılması, dosyanın doğru değerlendirilmesi bakımından önemlidir.
• İstinaf dilekçesi karşı tarafa tebliğ edilir; karşı taraf iki hafta içinde yazılı cevap verebilir. Cevap verildikten veya bu süre dolduktan sonra dosya bölge adliye mahkemesine gönderilir (CMK 277).

Bölge Adliye Mahkemesi Hangi Kararları Verebilir? (CMK m. 280)

• Esastan ret: İlk derece mahkemesinin kararında usul veya esas yönünden hukuka aykırılık, delillerde eksiklik yoksa başvuru esastan reddedilir.
• Düzelterek esastan ret: Kanunda sayılan bazı hukuka aykırılıklar (örneğin ceza hesaplanırken yapılan maddi hata veya kanun maddesinin numarasının yanlış yazılması) yeniden yargılamaya gerek olmadan düzeltilir.
• Bozma ve ilk derece mahkemesine gönderme: CMK 289’da sayılan ağır usul hatalarında veya soruşturma ya da kovuşturma şartının gerçekleşmediği, önödeme veya uzlaştırmanın uygulanmadığı hâllerde hüküm bozulur ve dosya ilk derece mahkemesine gönderilir.
• Duruşma açarak yeniden yargılama: Diğer hâllerde bölge adliye mahkemesi duruşma açar; gerekli gördüğü tanıkları ve bilirkişileri dinleyebilir, keşif yapabilir (CMK 281). Duruşma sonunda başvuruyu esastan reddeder veya ilk derece mahkemesinin hükmünü kaldırarak yeniden hüküm kurar (CMK 280/2).

Sanık, usulüne uygun davetiyeye rağmen bölge adliye mahkemesindeki duruşmaya gelmezse dava yokluğunda bitirilebilir; ancak ilk derece mahkemesinin verdiğinden daha ağır bir ceza verilecekse sanığın her hâlde dinlenmesi gerekir (CMK 282/1-f). Bölge adliye mahkemesinin sanık lehine verdiği kararlar, koşulları varsa istinaf başvurusu yapmamış diğer sanıklara da uygulanır (CMK 280/3).

İstinaf Kararına Karşı Temyiz Yolu Var mı? (CMK m. 286)

Bölge adliye mahkemesinin bozma dışındaki hükümleri kural olarak temyiz edilebilir. Ancak CMK 286/2’de sayılan kararlar, 286/3’te sayılan bazı suçlar dışında temyiz edilemez. Bunların başlıcaları şunlardır:

• İlk derece mahkemesince verilen beş yıl veya daha az hapis cezaları ile adli para cezalarına ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar,
• İlk derece mahkemesince verilen beş yıl veya daha az hapis cezalarını artırmayan kararlar,
• Kanunda üst sınırı iki yıla kadar (iki yıl dâhil) hapis cezası öngörülen suçlara ilişkin kararlar (ilk kez bölge adliye mahkemesince verilen bazı mahkûmiyet kararları hariç),
• On yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren suçlardan verilen beraat kararlarına karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddine dair kararlar.

Bu nedenle uygulamada pek çok ceza dosyasında bölge adliye mahkemesinin kararı kesin olur ve istinaf, dosyanın incelendiği son aşama hâline gelir. İstinaf dilekçesinin özenle hazırlanması bu yüzden büyük önem taşır.

Kocaeli ve Sakarya’da İstinaf

Kocaeli’deki (İzmit, Gebze, Gölcük ve diğer ilçeler) ve Sakarya’daki ceza mahkemelerinin kararlarına karşı yapılan istinaf başvuruları Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi‘nde incelenir. Başvuru dilekçesi Sakarya’ya değil, kararı veren mahkemeye (örneğin Kocaeli veya Gebze’deki mahkemeye) verilir; dosya oradan bölge adliye mahkemesine gönderilir. Bölgedeki ceza davaları hakkında Kocaeli Ağır Ceza Davası Avukatı, Gebze Ceza Avukatı ve Sakarya Ceza Avukatı sayfalarımıza bakabilirsiniz.

İstinaf Dosyası Nasıl Sorgulanır?

Dosyanın bölge adliye mahkemesine gönderilip gönderilmediği ve hangi aşamada olduğu, e-Devlet Kapısı’ndaki Adalet Bakanlığı “Dava Dosyası Sorgulama” hizmetinden veya UYAP Vatandaş Portal üzerinden takip edilebilir. Müdafiiniz varsa dosya, avukatınız tarafından UYAP üzerinden izlenir.

Sık Sorulan Sorular

İstinafta ceza artar mı?

İstinaf yoluna yalnızca sanık lehine başvurulmuşsa, yeniden verilen hüküm önceki hükümle belirlenen cezadan daha ağır olamaz (CMK 283). Cumhuriyet savcısı veya katılan da sanık aleyhine istinaf başvurusunda bulunmuşsa ceza artabilir.

İstinaf ne kadar sürer?

Kanunda istinaf incelemesi için belirli bir süre öngörülmemiştir. Süre; dairenin iş yüküne, duruşma açılıp açılmamasına ve dosyanın kapsamına göre değişir. Bu nedenle kesin bir süre söylemek mümkün değildir.

İstinaf başvurusu yapılırsa ceza infaz edilir mi?

Süresinde yapılan istinaf başvurusu hükmün kesinleşmesini engeller (CMK 275/1); kesinleşmemiş hüküm infaz edilmez. Ancak sanık tutukluysa tutukluluk hâli devam edebilir.

İstinaf dilekçesinde gerekçe yazmak zorunlu mu?

Sanık ve katılan için zorunlu değildir; nedenler gösterilmese de inceleme yapılır (CMK 273/4). Cumhuriyet savcısı ise başvuru nedenlerini gerekçeleriyle göstermek zorundadır (CMK 273/5). Yine de itirazların açık ve somut şekilde yazılması, sanığın veya katılanın lehine olan noktaların incelemede gözden kaçmaması için önemlidir.

Ceza davasında verilen karara karşı istinaf yoluna başvurmayı düşünüyorsanız veya bölge adliye mahkemesindeki dosyanız için destek gerekiyorsa Av. Bedir Yeniay ile 0532 469 67 24 numaralı telefondan veya WhatsApp üzerinden iletişime geçebilirsiniz. İstinaf süresi kısa olduğundan, gerekçeli kararın tebliğinden sonra beklemeden görüşmeniz önerilir.

Ceza soruşturması veya kovuşturmasıyla ilgili hukuki destek için Kocaeli ceza avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Not: Bu sayfadaki bilgiler genel niteliktedir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.